Uitrekenend gisteren op 6 januari viel er een dik pak sneeuw bij ons. Het bos werd daardoor binnen enkele uren omgetoverd tot een winter wonderland met sprookjesachtige beelden.Het bijzondere is dat 6 januari ook Driekoningen is: het einde van de 12 Heilige Nachten. Juist daarom kreeg deze sneeuwval voor mij een extra betekenis.
Op Kerstavond, 24 december, begonnen de 12Heilige Nachten – ook wel ‘de tijd tussen de jaren’ genoemd, zoals men deze periode in de oudheid kende. Deze tijd is ontstaan vanuit het verschil tussen het maan- en het zonnejaar: een maanjaar telt twaalf dagen minder dan een zonnejaar. Deze ‘overtollige’ dagen behoorden daardoor niet meer tot het oude jaar en nog niet tot het nieuwe. Het waren dagen zonder gewone tijd, waarin het uiterlijke werk stilviel en het leven zich naar binnen keerde.
Deze periode werd ervaren als een ‘ruimte buiten de lineaire tijd’: een drempelgebied waarin hemel en aarde, dag en nacht, verleden en toekomst elkaar raken. Binnen de antroposofische traditie worden de Heilige Nachten gezien als een uitnodiging tot innerlijke verdieping, bezinning en verbinding met de eigen levensweg.
Het woord heilig verwijst hierbij niet zozeer naar iets verhevens of afstandelijks, maar naar heiliging: het scheppen van een ruimte die heilzaam, genezend en respectvol is. De Heilige Nachten vormen geen fysieke plek, maar een ‘tempel in de tijd’. Je kunt deze periode zien als een kathedraal met twaalf zuilen – elke nacht en dag een zuil – die samen een beschermende ruimte dragen.
Met de komst van het Christendom kreeg deze tijd een nieuwe betekenislaag. Het mysterie van Kerstmis kwam centraal te staan: de geboorte van het Licht in de donkerste tijd van het jaar. Zon en maan, individu en gemeenschap, geschiedenis en toekomst werden met elkaar verbonden.
Voor mij persoonlijk werden het 12 bijzondere Heilige Nachten. Voor mij kwam het thema blijdschap/blijdenken centraal te staan. Bij aanvang van de nachten heb ik in samenspraak met de Geestelijke Wereld dit thema verbonden met een aantal ‘aardse’ gebieden zoals blijdschap in het gezin, in werk, met vrienden maar ook blijdschap in geesteswetenschap en in mijn bestaan als geestelijk wezen. Vanuit het verleden naar de toekomst. En iedere ochtend even wat opschrijven of tekenen. En dan gaandeweg door de 12 nachten heen ervaren dat de cirkel echt rond is; op de 1ste nacht het loskomen van de aarde en gedurende de resterende dagen en nachten verbonden blijven en zijn met de geestelijke wereld. En uiteindelijk in de nacht van 5 op 6 januari het meenemen van alle inzichten en ervaringen terug naar de aarde, als voorbereiding op een nieuwe start van het jaar.
Waar in deze nacht de geestelijke inzichten meegenomen worden naar de aarde, voltrok zich op 6 januari nog een bijzondere ‘veraardsening’. Op deze dag werd Jezus door Johannes gedoopt in de Jordaan. Dit was niet zomaar een doop. Tijdens deze gebeurtenis daalde het Christuswezen, dat zich lange tijd daarvoor van de zon had losgemaakt, af in een menselijk, fysiek omhulsel. De Christus, zoon van God, daalde op 6 januari af in een menselijk lichaam. Denk u zich eens in wat dit betekent; een machtig zonnewezen dat afdaalt naar de aarde om de mensheid te helpen en dat dit licht, dit zonnewezen zich gedurende zijn afdaling zo verdicht dat het in de mens Jezus kan wonen.
In oude tijden vierde men daarom juist op 6 januari de ‘Epifanie’: de verschijning van het Christuswezen, de geboorte van de Zonnegeest in de mensenziel – of anders gezegd: de geboorte van het geestelijk leven in de mens. Dit is prachtig verbeeld in het schilderij van Andrea del Verrocchio, leerling van Leonardo da Vinci, waarop een witte duif boven Jezus zweeft als symbool van het Christuswezen. Daarmee wordt ook duidelijk waarom de witte duif een symbool van vrede is.
In dat licht krijgt ook de sneeuw op 6 januari een diepere symboliek.
Alles wat uit de Geestelijke Wereld komt, komt op aarde of het nu gaat om de inzichten van de 12 Heilige Nachten of de geboorte van Christus in de mens. Het is wit, wit als sneeuw. En daarbij brengt de sneeuw verstilling. Zij legt als het ware een deken over de aarde die zegt: laat dat wat uit de geestelijke Wereld is neergedaald eerst in rust en stilte wortelen.
Niet alleen in de natuur is dit zichtbaar; je kunt het ook waarnemen – en misschien zelfs ervaren. Kijk bijvoorbeeld eens naar je kerstboom: in het begin reiken zijn takken omhoog, in verbinding met het licht en het willen ‘reiken’ naar de Geestelijke Wereld. Gaandeweg gaan ze hangen, alsof ze zich naar de aarde toe buigen. Ook in mijzelf merk ik deze beweging: de inzichten meenemen het aardse leven in, en met hernieuwd licht het nieuwe jaar beginnen.
Moge het voor jullie ook zo zijn. En dat al jullie ervaringen en inzichten zich wortelen in het aarde leven en gedurende 2026 tot bloei mogen komen!
En mocht je naar buiten gaan het bos in of als je gewoon naar buiten kijkt en de witte wonderwereld ziet: laat je eens verrassen.
Hartelijke groet, Charles
NIEUW – Centrum voor GeneesKunst organiseert sinds kort lezingen over onderwerpen die ons raken of waar we een verdieping in willen.
De planten kiemen in de aarde-grond,
